Sarf (Arapça)

Ders: Haftada 2 gün, Günde 1 saat yapılacak. 

Dersin Hocası: Cuma Buğdaycı

DERS İŞLEYİŞİ

Sevgili MüsellemUzem Öğrencileri;

Beraber yapacağımız Sarf İlmi derslerinde temel olarak takip edeceğimiz 4 (Dört) eser bulunacaktır. Fakat hedef olarak bir eser ana metin kabul edilip geride kalan diğer (3) eserler ise haşiye metodu şeklinde mevcut ders içerisinde takip edilecektir. Yer yer yapılan okumalar bilgi zenginliği sağlamakla beraber aynı konunun farklı üslup üzere tarif ve ta’limi sarf ilmi için okuyucuya daha kolaylık sunacaktır. Birinci tarif ile gereken bilgiye ulaşamayan okuyucu, aynı konunun yapılan harici üç tarifiyle bilgiden geri kalması söz konusu olmayacaktır. Örneğin; Sarfü’l-Arabî Ahkâmin ve Meânin kitabında bir konu işlenir. Akabinde sırasıyla Muhtasaru’l-Hatîb Fî İlmi’t-Tasrîf, Muhtasaru’s-Sarf, es-Sarfü’l-Müyesser eserlerinden notlar takip edilecektir. Kitapların içerik zenginliği birbirini destekleyecektir. Örneklendirme, hikayeleme ve bilgi temelli anlatımlar okuyucunun Sarf İlmine vükufiyetini arttıracaktır. Tevfik ve inayet yalnız Allah’tandır.

OKUNACAK ESERLER

• Sarfü’l-Arabî Ahkamin ve Meanin

Bu eser sarf ilmini ahkam ve meanî yönünden incelemektedir. Çoğu sarf eserlerinin manalandırma çabasından uzak kaldığı görülmüştür. Bu nedenle müellif bu boşluğun doldurulması üzerine elinizdeki bu eseri te’lif etmiştir. Sarf ilminin ana temellerinden biri olan “bina” ve “siğa” kavramlarının etrafında geni malumatlar v ermiştir. Sadece bina ve siğa yapıları üzerine yazılmış eserleri de bir nevi ihtisar ederek esere içerik zenginliği katmıştır. Müellif, bu eseri ders olarak işleyecek/görecek kimselerin sarf ilmine genel anlamda vukufiyet sağlayacağını hedef ve yegane amacı olarak tayin etmiştir.

• Muhtasaru’l-Hatib Fi İlmi’t-Tasrif

Bu eser, kısa konu anlatımı akabinde örneklendirme yaparak sarf ilmi çerçevesindei kurallar bütünlüğünü zihne daha iyi yerleştirebilmeyi hedeflemiştir. Müellif kurallar bütününün yalnız zihinde kalmayıp okuyucu tarafından satırlaştırılma zenginliğini kazanmasını da hedeflemiştir.  Sarf ilmi içerisinde bulunan çoğu kavramı eş anlamlarıyla zikrederek okuyucuya kavram ve kelme zenginliği ile beraber yorumlama kabiliyetini de gaye edinmiştir. Her bir fiil türlerini ve diğer siğa ve bina kavramlarını karşılaştırma ve alt alta beyan ederek okuyucunun kıyas yapabilme kuvvetini de okuyucuya bu eserle sunmuştur.

• es-Sarfü’l-Müyesser

Bu eserde sarf ilminin bir lügat ilmi olduğu anlatılmaktadır. İsmi üzere kolaylaştırılmış sarf ilmi anlatımıdır. Bu eseri okuyanın sarf ilmi üzerine yeterince bilgi sahibi olacağını müellif dile getirmiştir. Hatta ilk başlangıç olarak bu eserin okunması iyi bir temel, iki ve daha sonrası okuma aşamasında ise genişletilmiş bir temel kuramı sağlayacağını da izah etmiştir. Ayrıca bu eseri okuyan kişinin sarf ilmi noktasında hiçbir açıktan ve eksiklikten korkmaması gerektiğini de dile getirmiştir. Eserin özelliklerinden biri her bir kavram ve konu alt dallarına ayırarak kısa anlatımlarla desteklemesidir.

• Muhtasaru’s-Sarf

Bu eser sarf ilmi üzerine kaleme alınmıştır. Eserin en büyük özelliği muhtasar yani kısa anlatımlar üzerine sarf ilmini açıklamasıdır. Müellif, öğretici üslubu ile kolaylaştırarak sarf anlatımıyla okuyucuyu ulaşması istediği asıl hedefe yakınlaştırmayı kendisine birincil vazife olarak görmüştür. Yine müellif “tasrif” yani sarf ilminin kısım, fayda ve tüm mevzularını toplamaya çalışmış ve açıklayıcı anlatım ile satırlara dökmüştür. Eserin genellikle odak noktasında tasrif kavramı olup içerikler bu kavramla eşleşmiş ve özdeşlemiştir. Bu özdeşleşme çerçevesinde kısımlara ayrılmıştır.